Summerschool Erfurt

In 2021 vind in Erfurt de Bundesgartenschau (BUGA) plaats; het grote Duitse broertje van de Floriade. Heel Erfurt is hiervoor actief, waaronder ook de kerk. Door hun aanwezigheid bij de BUGA willen ze de relatie van de kerk en natuur aandragen; creatie. De kerk wil een plek creëren voor rust en bezinning met een focus op de natuur, maar ook op de stad. Tevens vormt de plek een toneel voor de diensten die tijdens de BUGA dagelijks om 12.00u gehouden worden.

Als locatie hebben zij een plek gevonden bovenop de Petersberg. Hier stond vroeger een Romaanse kerk waarvan de fundering nog steeds te zien is. De locatie heeft een interessante geschiedenis en een fantastisch uitzicht over de stad en natuur rondom. Toch is het een plek die de bewoners van Erfurt nog niet eigen hebben gemaakt door de tumultueuze geschiedenis.

De kerk vroeg ons, studenten uit Erfurt, Gdansk en Groningen, om een concept te bedenken wat de kerk in 2021 kan realiseren. Als bouwmateriaal was er een groot pakket van 630 houten latten (50x30x5000) beschikbaar gesteld. Na een lezing over de geschiedenis en ontwikkeling van Erfurt hebben wij ons opgedeeld in internationale teams voor een serie van brainstormsessies. Er ontstonden verschillende concepten en ideeën die met tussenpozen aan elkaar gepresenteerd werden. “Contemplation” (bezinning/overdenking) was het sleutelwoord. Naar aanleiding van dergelijke presentaties wisselde groepen van samenstellingen of werden samengevoegd. Uit deze sessies volgden twee concepten voor een groot bouwwerk en twee concepten voor meubilair.

Uiteindelijk is er gekozen voor een concept wat in eerste instantie uit niets meer bestond dan een vormmodel van satéprikkers. De satéprikkers vormden een pad dat op verscheidene plekken uitzichtpunten over de stad had. Dit model/beeld wist echter iedereen zo erg te boeien dat men het liefst direct wilde beginnen met bouwen. Daarnaast bood het concept ruimte persoonlijke inbreng van de studenten en kon al bouwend het uiteindelijke resultaat gemaakt worden. Tevens was er ruimte voor meubilairconcepten, deze moesten op hun beurt wel weer aansluiten bij het bouwwerk. Het doel was om één familie te creëren en niet een serie van onsamenhangende onderdelen.

Het concept werd met z’n allen uitgedacht en verder ontwikkeld, met name op maakbaarheid en demontabelheid. Dit vormde een soort reset van de werkgroepen. Toen eenmaal de eerste latten omhoog gingen, was iedereen op één lijn en wist ieder wat hij of zij moest doen. Zoals het wel vaker gaat; al doende leert men. Problemen werden ‘on the spot’ opgelost, wat vaak leidde tot nog creatievere oplossingen en slimme ontwerp ingrepen. Na 5 uur hard doorwerken was het paviljoen en het meubilair gereed.

Het paviljoen heeft een ingang gericht op de richting vanwaar de inwoners van Erfurt de berg opklimmen. Via een nauwe doorgang betreedt men de eerste kamer. In de ochtend is het een plek waar men kan baden in het ochtendlicht dat binnenvalt door een hoog raam. Door hetzelfde raam ziet men één van de vele (kerk)torens van Erfurt. Na weer een nauwe doorgang betreedt men de twee kamer. Hier ligt onder andere één van de oude stenen van de kerk. Vanaf deze steen ziet men hoe het paviljoen de grote kathedraal van Erfurt omkadert. De meubels hoorden helemaal thuis in en rondom het paviljoen. Licht, perspectief en contemplatie waren ook hierin belangrijke ontwerp thema’s. Het paviljoen eindigt in een hoge verticale streep die gericht is op een grote boom; symbolisch voor de Bundesgartenschau en de creatie van de natuur.

Het project werd goed ontvangen door zowel de kerk, de docenten, de studenten én het aanwezige publiek. Het eindresultaat oversteeg onze eigen verwachtingen. Er is constructief samengewerkt waardoor het eindproduct van iedereen was en niet slechts van het groepje wat het eerste idee had. Eigen ego’s werden aan de kant gezet met als resultaat een echte synergie. Het paviljoen, en de wijze waarop het tot stand is gekomen, staat als symbool voor de werk- en denkwijze van de nieuwe generatie architecten.

Het paviljoen zal op de Petersberg blijven staan tot eind September waarna het verplaatst zal worden naar het Lutherpark. Plannen voor de toekomst worden nog gemaakt, maar waarschijnlijk zal de kerkelijke jeugd met het demontabele systeem gaan bouwen. Het zal weer verschijnen tijdens de “Kirchentages” in Erfurt.

Gdańsk University of Technology

Fachhochschule Erfurt - Fakultät Architektur

Jade Hochschule Oldenburg

Academie van Bouwkunst Groningen